عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )
298
ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )
دربارهء عرم سخنان گونهگون گفتهاند . ابن عبّاس گفته : نام واديى است . مجاهد گويد : نام سدّ است . ابو عبيده و كسائى گفتهاند : سيل برگردان بوده . و جعفر صادق ( ع ) گفته : نام موشى است كه سدّ را سوراخ كرد . رويداد بزرگ را كه سبب پراكندگى و پاشيدگى مردم گردد به سيل عرم مثل زنند . دربارهء جماعتى كه پارهاى كشته و پارهاى سرگردان و پراكنده شوند گويند : « ذهبوا أيدى سبا » . سيوف الخوارج . به شمشير خوارج مثل زده مىشود زيرا كه آنها در به گزينى شمشير دقّت و سليقهء بسيار به كار مىبرند و در حالى كه ديگران جنگ مىكنند و شمشير مىكشند تا بهرهاى به دست آورند آنها شمشير را در راه دين به كار مىبرند . يكى از شاعران روزگار ما از دلاورى آنها در كارزار به خوبى بهره جسته و گفته : و فيك لنا فتن أربع * تسلّ علينا سيوف الخوارج لحاظ الظّباء و طوق الحمام * و مشى النّعاج ، و حسن التّدارج يعنى : ما را در وجود تو چهار فتنه هست كه هر كدام شمشيرهاى خوارج را براى ما از غلاف بيرون مىكشد : نگاهى چون نگاه آهوان و طوق كبوتران ، راه رفتن ميشها و زيبايى تذرو . سيوف الهند . در خوبى و درخشندگى به شمشيرهاى هندى مثل زنند . و گفتهاند هر شمشيرى كه ساخت هند باشد و سرشت يمنى داشته باشد ديگر چيزى كم ندارد . شاعران دربارهء شمشير هندى بسيار گفتهاند ، از جمله فرزدق گويد : كذاك سيوف الهند تنبو ظباتها * و يقطعن أحيانا مناط القلائد يعنى : شمشيرهاى هند نيز چنين است گاه لبهء آنها كند مىگردد و گاه جاى آويختن گردنبندها را مىبرد . سيوف اليمن . به شمشير يمنى مثل زنند همان گونه كه به شمشير هندى و به سنان ردينى و نيزه خطّى و تير ترك مثل زنند . شاعر گفته :